ხახვი თითქმის ყველა კერძის შეუცვლელი ინგრედიენტია, თუმცა მისი დაჭრის პროცესი იშვიათად ჩაივლის ცრემლების გარეშე. ერთი შეხედვით უწყინარი ბოსტნეული დანის შეხებისთანავე ნამდვილ “ქიმიურ შეტევას“ იწყებს. რა ბიოლოგიური და ქიმიური პროცესები იმალება ამ მოვლენის მიღმა და არსებობს თუ არა რეალურად ეფექტური გზები ტირილის თავიდან ასაცილებლად?
ქიმია ცრემლების უკან: რატომ “გვატირებს“ ხახვი?
ხახვი მიწაში იზრდება, სადაც მას სხვადასხვა მღრღნელისა და მწერისგან თავდაცვა სჭირდება. ევოლუციის განმავლობაში მან შეიმუშავა თავდაცვის უნიკალური ქიმიური მექანიზმი.
უჯრედების რღვევა: როდესაც ხახვს დანით ვჭრით, მისი უჯრედული კედლები ზიანდება. უჯრედების დაზიანებისას ერთმანეთს ერევა მანამდე გამოყოფილი ნივთიერებები – ფერმენტი ალინაზა და ამინომჟავური სულფოქსიდები. ამ რეაქციის შედეგად წარმოიქმნება არასტაბილური ქიმიური ნაერთი, ლაქრიმატორული ფაქტორი, ეს აირი ჰაერში ორთქლდება და თვალის ლორწოვან გარსს აღწევს. თვალი, თავდაცვის მიზნით, ცრემლსადენ ჯირკვლებს ააქტიურებს, რათა გაღიზიანების გამომწვევი ქიმიური ნაერთი ჩამოირეცხოს.
ეფექტური ხერხები ტირილის თავიდან ასაცილებლად
ხახვის დაჭრისას ცრემლების თავიდან ასაცილებლად საჭიროა ორიდან ერთი რამ: ან ქიმიური რეაქციის შენელება, ან აირის თვალამდე მიღწევის ბლოკირება.
